Gaur Euskaltzaindiaren egitekoaz, eta beste gauza batzuetaz Ibon Sarasolari egindako elkarrizketa bat dakarkizuet hona; niri interesatu zati, ea zuei ere interesatzen zaizuen, izan ere, askotan hitz egin / eztabaidatzen baita akademien zereginaren gainean.
Asteburu ona izan.
IDAZLEA, HIZKUNTZALARIA ETA EUSKALTZAINA
Ibon Sarasola: “Euskararen batasunarena ez da problema filologikoa, soziala baizik”
‘Bitakora kaiera’ saiakeran (Erein), euskara batua sortzeko
giltzarriak gogoratu ditu eta hizkuntza estandarra sortzeko
prozesua amaitutzat jo du Sarasolak. Eredu egokia euskal idazle
eta itzultzaileak direla uste du eta lehentasuna erabilerak duela
Dabi Piedra
- 2017(e)ko urtarrilaren 16a, astelehena - 12:23etan eguneratua
Euskara batuaren ajeak liburua argitaratu zuenetik hona,
ikuspegia aldatu du Ibon Sarasolak euskararen bilakaerari dagokionez.
Bitakora kaiera, hortaz, bere buruarekin “kontuak garbitzeko” modu bat
da. Euskara batua beste fase batean sartu dela ohartarazi eta joko-zelai
berrira egokitzeko deia egin du. Era berean, euskara ulergarriaren alde
egin du eta, horretarako, garbizalekeria baztertu behar dela dio, batez
ere sintaxian. Euskalkiak “euskara batuaren kolore” bihurtu behar
direla uste du.
Zeure buruarekin kontuak garbitzeko idatzi duzu ‘Bitakora kaiera’, liburuan bertan aipatu duzunez. Zer zentzutan diozu hori?
Esan
dezagun, orain dela hamar urte inguru, euskararen batasuna eta
garabidea modu batean ikusten nituela eta gero konturatu nin-tzen
irizpideak eta ikusmoldeak aldatu behar nituela. Ni bide batetik nindoan
eta bazirudien euskal literatura beste batetik zihoala.
Zure
ikuspegia egokitu egin duzu, beraz. Hala ere, iritzi aldaketa hutsa izan
da, ala euskararen beraren egoera aldatu izanaren ondorioa?
Nik
uste dut euskarak bere garapenaren bidea aldatu duela, orain hizkuntza
normal bat bihurtu da, normal hitzaren zentzurik zabalenean behintzat.
Orduan, horretara egokitu behar gara. Euskaltzaindiak garai batean
batasunaren prozesuan izan zuen indarra ez du orain, eta egin behar dena
da euskal autore eta itzultzaile onek egiten dutena ikusi eta horri
segitu.
Euskara batuaren sortze prozesua amaitutzat jotzen duzu liburuan.
Noski.
Hizkuntza aldatuko da baina gaztelania aldatuko den bezala, edo
ingelesa. Jada ez da batasun kontu bat, hori eginda dago. Orain
hizkuntza aldatzen joango da, baina hizkun-tza batu estandar bat izango
da aldatzen joango dena eta ez, orain arte bezala, hizkuntzaren beraren
sistema linguistikoa. Hori ez dago kolokan orain.
Euskara batua sortzeko prozesuan parte hartu zenuen. Nola lortu zen eredu hura gizartean zabaltzea?
Nik
esango nuke aurreko porrotetatik ikasi genuela, nolabait. Hor
funtsezkoa izan zen halako diziplina bat. Mitxelenari, bidea marka-tzen
zuenari, jarraitu genion. Gauza guztiak zalantzan jartzen aritu
beharrean, hark esaten zuenari segitu genion. Hor, nire ustez, oso
inportantea izan zen hatxearen kontua. Ez letragatik beragatik, baizik
eta euskal gizartea polarizatu egin zuelako, hatxearen aldekoen eta
kontrakoen artean. Horrek gizarteratu egin zuen euskara batuaren
problema. Aurreko saioei hori falta izan zitzaien, gizarteratzea.
Adibidez, Azkuek proposatu zuen gipuzkera osotua delakoa, batasun
proiektu bat zen. Jende guztiak txalotu zuen baina inork ez zuen segitu.
Ez zenez problema bat, ez zen gizarteratu. Gure aldian, hatxearen
kontura, euskal gizarte osoak zekien zertan ari ginen, zergatik...
batzuk alde jarri ziren, besteak kontra. Liburuan esaten dudan bezala,
hatxerik gabe ez zen euskararen batasunik egingo. Azken finean,
euskararen batasunarena ez da problema linguistikoa edo filologikoa,
problema soziala da, gizartea tartean sartu behar duzulako. Eta hori,
jendeak uste duenaren kontra, oso zaila da. Jendeari esan behar diozu,
“hara, orain bat-batean holaxe idatzi behar duzu”, eta kasu egin behar
dizute.
Euskara batuaren eredutzat idazle eta itzultzaile onak jarri dituzu. Euskaltzaindiak zer zeregin izan behar luke?
Dagoeneko,
de facto, beste akademia bat da, ez da lehengoa. Akademien zeregin
nagusia hizkuntzak batzea izan da beti, baina ez bakarrik hemen. Jendeak
jakin behar luke ingelesak ez duela akademiarik. Hizkuntza batek
estandarra ezartzen duenean zer? Ba, bueno... ez dakit bere lana nolakoa
izan daitekeen ere, egia esan. Frantziakoak, esaterako, ia ez du ezer
egiten gaur egun. Batez ere, egiten duena da beraiek hizkuntza
erregional deitzen duten horien kontra jardun. Norbaitek eska-tzen
duenean Frantzian euskara ofiziala izatea, Akademia segituan ateratzen
da ezetz esaten. Hortik kanpo, ezer gutxi. Espainian ere, zer egiten du
Akademiak? Gehienez ere, kalean jada normalizatuta dagoena jaso, eta
ondoren onartu. Akademiak esan dezake ez dakit zein hitz gaizki dagoela,
baina azkenean onartu behar izaten du.
Hala ere, ‘Bitakora kaiera’ liburuan zeuk ere gomendio batzuk egiten dituzu, hitz ordenaz, erlatiboaren erabileraz...
Baina
ez da hizkuntza estandarra nolakoa izan behar den proposatzea.
Hizkuntza batek, batez ere, balio behar du hiztunek elkar ulertu dezaten
eta nik hortik heldu diet gauzei. Niretzat zer da gramatika momentu
honetan? Jendeak lehenengo irakurraldian testu bat ulertzea. Eta orain
hori ez da askotan gertatzen, ditugun gramatikak begiratzen badituzu,
ikusten da ez dutela funtzionatzen. Liburu honetan esaldi batzuk hartzen
ditut eta hobetzeko bideak ematen ditut. Baina liburuaren parte hori ez
da arau-emailea, asmoa da ikusaraztea zabaldu diren arau batzuk segituz
gero ez goazela ondo.
Adibideak emateko orduan, euskal idazle klasikoak ekarri dituzu liburura.
Bai,
baina nik ez dut esaten irakurle guztiek klasikoak irakurtzen hasi
behar dutenik, hori bigarren pausu bat litzateke, izatekotan. Idazten
hasi nahi duenak askoz hobe du gaur egungo idazle onak irakurtzea. Baina
gaur egungo idazle horiek onak dira, klasikoak probetxuz irakurri
dituztelako. Klasikoekin kontuz, klasikoak hartzen badira esateko
“begira ze ondo osatzen duen esaldia, ze ondo geratzen zaion”, eta
horretan oinarritu, ba hori ongi dago. Baina norbaitek hartzen baditu
klasikoak hemengo bitxikeria hau edo esamolde xelebre hura
bereganatzeko, jai du. Ez du asmatuko egin behar lukeenaren bidean.
Azkenaldian
txokokeriarako joera bat zabaldu da, euskara estandarrago baten ordez
herrietako hizkerak edonon eta edonola erabiltzekoa. Zuk nola bizi duzu
hori?
Niretzat hori folklorea da, guk euskara batua sortu
genuenean folklorea konbatitu genuen. Horrek ez du inongo interesik,
bitxikeriak direlako, eta badirudi jatorkeria horretan dagoela
hizkuntzaren zera, baina azkenean folklorea da. Hori ez da inongo beste
hizkuntzatan egiten eta, gauzak ondo egin nahi izatera, guk ere ez
genuke halakorik egin behar.
Euskalkien inguruan esan dituzunek hautsak harrotu dituzte. Euskalkiak ez du lekurik euskara batuaren alboan edo haren osagarri?
Eztabaida
hori sortu du liburua irakurri ez duen jendeak. Nik esaten dudana da,
euskalkia onartu daitekeela euskaldun guztientzat ulergarria den
neurrian. Argentinako eta Espainiako espainola oso diferenteak dira,
baina nik argentinoa entzuten baldin badut ez dut problemarik hura
ulertzeko. Adibidez, Bizkaiko zenbait aldaera, eman dezagun Ondarroakoa,
nik sentitzen dut, baina ez ditut ulertzen. Hori batasunaren muinaren
kontra doa. Euskalki horiek bihurtzen badira gaur egungo euskaldun
normal batek ulertzen dituen zerbait, hor ez dago problemarik. Ulertzea
da kontua, hizkuntzen funtsa jendeak elkar ulertzea da. Hori betetzen ez
den neurrian, euskalkiek niretzat ez dute tokirik.
Baina, herri edo eskualde baten barruan, euskalkiak ezin du funtziorik bete?
Noski,
hori ere esaten dut liburuan. Jardun pribatuan, hor konpon. Baina
pulpitura edo tribunara igotzen zarenean, orduan kontuz. Hori gauza
sinplea da, hizkuntza guztietan gerta-tzen da eta euskaran ere gertatzen
zen. Adibidez, XX. mendearen hasieran: Lore Jokoetan, Oñatiko alkateak
gipuzkeraz hitz egiten zuen, nahiz eta hizkeraz bizkaieraduna izan,
jende gehiagorentzat ari zelako. Hori berezkoa da edozein hiztunengan,
konturatzea norekin ari garen hitz egiten, eta hori galdu egin da
ideologia xelebre batzuen kulpaz.
Erdarek ere eragin nabarmena
dute euskaran. Iparraldean eta Hegoaldean erdara bana izanda, bi euskara
batu sortzeko arriskurik ikusten duzu?
Hori bai dela problema
latza. Baina ez du erremediorik. Zer egingo duzu, gauza horiek berez
doaz eta. Zuk ezin duzu dekretu bat atera, “hitz hau Iparraldean eta
Hegoaldean hala erabiliko da” esanaz. Ez du zentzurik. Orain gerta-tzen
dena ere ez da hain txarra, Hegoaldeko erdarakadak Iparraldean sartzen
dira eta, tristea izango da batzuentzat, baina beste erremediorik ez
dago. Ni, behintzat, erremediorik ez duten gauzen alde ez naiz inoiz
jarriko, nekagarria delako.
Corpusak lantzen aritu zara
azkenaldian, batez ere EHUren Euskara Institutuan. Euskara
estandarrerako hitz eta formak erabakitzeko orduan corpusek izan behar
luketen garrantzia azpimarratu duzu liburuan.
Gaur egun,
hizkuntza batean nolabaiteko eragina izan nahi baduzu, corpusak erabili
behar dituzu. Euskara idatziaz ari naiz, jakina. Corpusek esaten digute
nork, zer eta nola erabiltzen duen. Euskararen ildoak nondik nora doazen
jakin gabe, nekez egin daiteke lan onik. Hizkuntza nora doan ikusi eta
horri bultza egin behar zaio, bestela ere nahikoa lan izango dugu hau
aurrera ateratzen.
Liburuan kexa agertzen duzu, Euskaltzaindiak
zuen lana aintzat hartzen duelako, baina zuek aipatu gabe. Euskaltzaina
zara zu, baina aspalditik dituzu gorabeherak Akademiarekin. Tirabira
horiek konpontzeko modurik ez duzue aurkitu?
Hara, nik alde
batetik eta haiek bestetik, ez dugu hau konpontzeko gogo askorik eta
ondo iruditzen zait, ez da ezer pasatzen. Bakoitzak bere bidea segi
dezala eta kito. Niretzat, laugarren edo bosgarren mailako problema da
hori momentu honetan.
Aste honetan IVAPen Administrazio Euskaraz aldizkarian argitaratutako ipuin bat eskegiko dut. Niri gustatu egin zait, gainera, iruditu zait oso ondo eta eroso irakurri ahal dudala; saiatu 5 minutu ateratzen, eta erantzun bukaeran dauden bi galderei.
Gaur bi termino horien gainean hitz egingo dut, eta saiatuko naiz ahalik eta argien izaten, horregatik lehenengo eta behin, esan behar dizuet tituluan agertzen diren biak zuzenak direla, eta hemendik aurrera bi horiek erabili beharko genituzkeela.
Mendekotasuna / mendetasuna: 2006ko Mendetasun Legea IVAPek horrela itzuli zuen; baina harrez geroztik gehien erabili eta gomendatzen dena Mendekotasuna da, eta horrela erabiltzen da azken dekretuan. Hainbat lekutan ikusiko dugu "mendetasuna" baina jakin behar dugu bestea hobeto dagoela.
ABP terminoarekin antzeko zerbait gertatzen da: 2006ko legean agertzen da (eta horregatik dago horrela blog honetan) Arreta eskaintzeko Banan-banako Programa. Azken dekretuan, berriz, honela agertzen da: Arreta emateko Banakako Programa (ABP). Kasu honetan, behintzat, siglak ez dira aldatu, nahiz eta lekuren batean AEBP ikusi ahal duzuen .
Egun on, danoi: Euskal Autonomia Erkidegoan datorren legealdirako akordio batera heldu dira PSEk eta EAJ-k. Akordio horretan gauza interesgarri bat dago euskarari dagokionez; antza, hemendik aurrera eta, beti ere, probak gaindituta, B2 maila lortzeko inbertitutako dirua itzuliko dute. Hemen duzue Berria egunkarian agertutakoa:
Probak gaindituz gero, euskara ikastea doakoa izango da B2 mailara arte
70 orrialde ditu EAJren eta PSE-EEren zuzendaritzek arratsaldean berretsi duten akordioak. Euskara ikasteari dagokionez, hizkuntza eskakizunak "gaurkotzea" adostu dute. Bake eta bizikidetzaren alorrean, "normalizazioa egonkortzeko" helburua jarri dute. Autogobernu lantaldea eratzen denetik zortzi hilabeterako idatzi nahi dute estatutu berriaren proposamena.Bihar 12:30ean sinatu eta aurkeztuko dute akordioa Iñigo Urkulluk, Andoni Ortuzarrek eta Idoia Mendiak.
Lau zati nagusi ditu akordioak: ekonomia eta enplegua; zerbitzu publikoak; autogobernua; eta bakea eta elkarbizitza. Hona hemen akordioaren zati batzuk:
EUSKARA
Hizkuntza politikari buruzko hiru atal ditu jeltzaleek eta sozialistek adostutako hitzarmenak. Printzipio gisa, hau jaso dute: "Euskara Euskadiko berezko hizkuntza da; ez da bakarra, baina guk soilik daukagu. Euskara Euskadikoa den beste hizkuntza batekin bizi da: gaztelaniarekin. Hizkuntzak ez dira baztertzaileak, baizik eta aniztasunaren, pluraltasunaren eta integrazioaren froga. Partekatzen dugu bizikidetza hori hobetu egin behar dela, berdinduagoa, integratzaileagoa eta harmoniatsuagoa izan dadin, kohesio sozial handiagoaren bidean".
Hauek dira hiru puntuak:
1. Euskaltegiak. Euskaraz dakitenen kopurua handitzea eta gaitasuna hobetzea jarri dituzte helburu. Proposamen zehatz bat dago: B2 mailara arte, doakoa izatea euskara ikastea (EGA aurreko maila da B2), baldintza batekin: "Doakotasun hori lotua egongo da beti maila akademikoak gainditzeari". Hots, azterketak pasatzen dituztenei itzuli egingo liekete jarritako dirua, orain hasierako mailetan egiten duten eran.
2. Zabaltzea. Euskarazko edukiak handitzea Interneten eta gailu digitaletan. "Lankidetza" ezinbesteko jo dute horretarako.
3. Elkarlana. Nafarroako Gobernuarekin eta EEP Euskararen Erakunde Publikoarekin elkarlan handiagoa izan nahi dute. Horrekin batera,Espainia eleaniztunadokumentua sinatu zuten erkidegoekin ere harremanetan jarriko dira, "hizkuntza bizikidetzari buruz ahalik eta kontsentsu handiena lortzeko".
Hizkuntza politikari buruz hauteskunde kanpainan polemika sortu zuten hizkuntza eskakizunek, PSE-EEk bideo gogor bat egin baitzuen oraingo egoera salatzeko. Aipamen labur bat egin diote gai horri akordioan: hizkuntza eskakizunak "gaurkotzea" adostu dute.
HEZKUNTZA
Hezkuntzako lege berria egitea adostu dute bi alderdiek: "kontsentsuzkoa eta integratzailea" izatea nahi dute. Hizkuntzei dagokienez, ez dute ezer zehaztu ereduei buruz: jaso dute eskoletan proiektu eleaniztunak egin behar direla, "leku bakoitzeko errealitate soziolinguistikoa kontuan izanda".
Hezkuntzaren gaiak pisu nabarmena du jeltzaleen eta sozialisten arteko akordioan. Hona hemen gai nagusiak:
1. Legea. Kanpainan bi alderdiek jaso zutenez —eta gainerakoek ere bai—, hezkuntzako lege berria egin nahi dute. Hezkuntzaren "egonkortasuna eta kalitatea egituratzea eta indartzea" dituzte helburu. Hezkuntza ituna egin nahi dute, gai hauetan oinarrituta: "Eskola publikoaren rol funtsezkoa eta haren izaera laikoa aitortzea, hezkuntza sistema osoa finantzatzeko oinarriak ezartzea, eta garapen teknologikorako aldaketa material eta pedagogikoak prestatzea".
2. Hizkuntzak. Ingelesa sustatu nahi dute, arlo horretan "hobekuntza eta aurrerapen esanguratsuak" lortzeko. Ez dute hizkuntza ereduen gaia aipatu. Hau diote: "Pixkanaka eboluzionatzea hiru eleko hezkuntza sistemara, euskara izanik ardatz nagusia". PSE-EEk hiru eleko ereduarentzat erabilitako formularen gisakoa da hori. Eskola bakoitzak hizkuntza proiektua egitea da asmoa, "leku bakoitzeko errealitate soziolinguistkoa kontuan izanda". Helburu zehatz bat: Lehen Hezkuntzako laugarren mailatik aurrera ikasgai bat behintzat ingelesez ematea.
3. Arlo soziala. Beketara urtean 55 milioi bideratzea, eta haur eskoletako matrikula familiako errentaren araberakoa izatea.
4. Emaitzak. Irakurmeneko gaitasuna handitzea, eta matematikako eta zientzietako konpetentziak hobetzea. PISA txosteneko datuak hobetu nahi dituzte horrela. Eskola porrota %8 baino txikiagoa izatea jaso dute itunean.
5. Irakasleak. Urtero lan eskaintza publikoak egitea erabaki dute, eta irakasleen "gaitasunen mapa" definitzea. "Sentsibilizazio kanpainak" ere egingo dituzte, irakasleen irudia hobetzeko.
6. Migratzaileen seme-alabak. Neurri zehatzik ez dago: "Aurrera egitea ikasle etorkinak modu orekatuan integratzeko sare publikoan eta pribatuan".
7. Lanbide Heziketa. Lege bat egin nahi dute Lanbide Heziketa "behar berrietara egokitzeko". Eskaintza "malguagoa" egin nahi dute, eta, besteak beste, ikastaroakon lineematea proposatu dute.
8. Unibertsitatea. Goi mailako heziketan BPGaren %1,5 jarri nahi dute, "finantzaketa iturri publikoetatik eta pribatuetatik" jasota. Ikerketari dagokionez, urtero %5 handitu nahi dute horretara bideratutako diru kopurua. Unibertsitateak "nazioartekotzeko" asmoz, nazioarteko bikaintasun campusak bultzatuko dituzte.
Denbora luzea, luzeegia agian, pasatu da azken sarrera idatzi nuenetik. Gau berriro igoko dut iritzi artikulu labur bat, zuen zereginekin zerikusia duena, eta familia batzuetan gertatzen dena. Horretaz gain, nahiko polita iruditu zait. Ea gustuko duzuen.
Artikuluaren amaieran iruzkinak egitreko lekua duzue, Aprobetxatu eta eman zuen iritzia, artikuluari edo blogari buruzkoa. Eskerrik asko.
BIRA
Tinbrea
BERRIA / 2016-10-18 / Miren Amuriza
Kafeari zurrut egin eta suabe-suabe iradoki
dio ama alargunari tinbrea jarri behar lukeela paparrean, edozer gertatuta ere
botoitxoari sakatu eta larrialdietan abisua hartzen dutela. Andreak ezezko
lehorra, esan nizun lehengoan ere. Alabak errepika, Dolores Errotabarrikoa
ederto dabilela tinbrearekin. Amak uka, Dolores Errotabarrikoa zaharra dela
bere aldean, lau urte gehiago, eta berak ez duela horrelako prendarik behar,
jendeak inutila dela pentsa dezan gero. Alabak uzteko jendeari bakean,
alkandorapean igarri ere ez zaiola egingo. Eta eskotea jantzi gura badut, zer?
Alabak hasperen kafe hondarrei beha; eskotea? Zelako gauzak esaten dituzun,
ama! Horrelako umekeriez barik, pentsa zure segurtasunaz. Andreak haserre, ez
direla umekeriak, bere iritzia baizik; badakiela tinbrea ez eze, arrana ere
jarriko lioketela ahal balute, ahuntzei bezala, bera kontrolpean izateko. Baina
ni ez naiz sasiko ahuntz zaharra, ni zuen ama naiz! Alabak ahotsa apaldu du
andrea lasaitu dadin eta esplikatu, ez dutela kontrolatu gura, zaindu egin gura
dutela. Baserria arriskutsua dela eta kortan eror daitekeela, edo eskaileretan,
edo dutxatik irtetean, edo gelan alfonbrarekin labain eginda... Zutitu eta
marmarka alde du matriarkak; inseguruago, ordura arte ez baitzaio sekula
burutik pasa gelan, komunean, eskaileretan, kortan... eror litekeenik.
Zorionak eman behar dizikizuet gaurko batzordera txostenak euskaraz eraman dituzuen guztioi. Izan ere, gehienak izan dira, eta hori zoriondu behar da. Bestalde, batzordean agertu da termino hau:
Trastorno adaptativo con depresión: Egokitze-nahasmendua depresioarekin
Dagoeneko guztiok jaso duzue inkesten aurkezpenera joateko deia; hemendik animatu nahi zaituztet, horrela aukera izango duzue ikusteko zertarako erantzun duzuen. Ez dut uste oso luzea izango denik, baina batzuetan emozionatzen naiz eta... kontuan hartuko dut zer ordutan den, eta sabelak esango digu arin bukatu behar dela. Espero dut aprobetxagarri izatea astelehenekoa.
Lehenengo eta behin eskerrak eman nahi dizkizuet orain arte erantzun duzuen guztioi. Erantzun interesgarriak izan dira, eta ondorioak ateratzeko oso baliagarriak.
Bestalde, gogorarazi nahi dizuet inkestei erantzuteko ezarri genuen azken eguna hurbiltzen ari dela: maiatzaren 31 izango da azken eguna. Hasieran oso urrun zegoela ematen bazuen ere, hor daukagu, datorren asteartea izango da azken eguna. Beraz, inkestari erantzun nahi diozuenok animatu nahi zaituztet hurrengo egunetan ea tarte bat ateratzen duzuen egiteko.
Lehenengo eta behin, komentatu nahi dizuet, nire ustez, hobetu beharko litzatekeen kontu bat: txosten batzuk gaztelaniaz idatzita bidaltzen dira, eta horrek lana ekartzen dizue guztiei. Badakit oso lanpetuta zabiltzatela, eta esfortzua dela zuetako batzuentzat. Baina nik uste dut, agian oker nabil, gaztelaniaz egitetik euskaraz egitera batzuen kasuan ez dagoela denbora tarte handia, gainera, beti deitu ahal didazue niri laguntza eske, edo bukatutakoan niri bidali zuzentzeko.
Izan ere, euskaraz idazten baduzue, aurkezteko momentuan izan ditzakezuen zalantzak, hiztegia, egiturak, etab. landuta daudenez, errazago azalduko dituzue. Bestalde, ezin bazarete batzordera joan, zuen kasua azaldu behar duenak errazago egingo du aipatutako arrazoiarengatik. Beraz, nahiz eta nekatuta egon, animatzen zaituztet euskaraz egitera, eta horretarako dauden baliabideak erabiltzera (nire laguntza, aurrez-aurrekoa, zein mezu edo deien bdez)
Batzordean agertu ziren zalantza hauek:
orden de desahucio: etxegabetze-agindua
RGI (Renta de Garantía de Ingresos): DBE (Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta)
Bestalde, inkestak erantzuten hasi zarete, eta zuen inpresioak eta iruzkinak jasotzen ari naiz; oso ondo. Momentuz, erritmo onean ari zarete erantzuten. Honekin ere, betetzeko orduan edozein zalantza baduzue, jo niregana arazorik gabe. Gogoratu maiatzaren 31 arte duzuela inkestei erantzuteko. Ez utzi azken momentura arte, mesedez.
Gaur, Berrian agertutako iritzi artikulua ekarriko dut hona. Askotan kategoriak egiteko joera dugu, eta batzuetan kategorizazio horiek mesedegarriak izan beharrean, kaltegarriak dira. Ematen du, edo agian da nire pertzepzioa, "euskaldunberri" bati zerbait falta zaiola, hau da, gidabaimena ateratzen dugunean, L ospetsua jartzen digute beste gidariengandik bereizteko, horrek dakarrenarekin. L horrek adierazten du oraindik ez dela gidari osoa, trebea, eta gidariberri horrentzat zamatsua da kategoria hori kotxeko lepoan eramatea; gainera, zelako zama kentzen dugun gainetik karteltxo madarikatu hori kendu ahal dugunean.
Gure hizkuntzak ondo baino hobeto adierazten du zer den euskalduna (euskara duena), beraz, euskaraz dakienak ikasi duelako bere bizitzan zehar noiz arte eraman behar du L madarikatua? Hona hemen artikulua ea zer deritzozuen.
Euskaldunberritik, euskaldun herrira
Iker Salaberria Urkizu | 2015-11-20 | 11:53:53
Kategorizatzeak sailkatzea, bereiztea dakar. Gure
mundua antolatzeko, ulertzeko, gauzak izendatu eta kategorizatzen
ditugu. Ezaguna da Fran Boas antropologoak eskimalek Inuit hizkuntzan
elurra bereizteko ehundaka kategoria desberdin erabiltzen zituztela
ezagutzera eman zuela. Normala, gure kasuan ez bezala, euren
egunerokotasunean elur mota desberdinak bereizteak garrantzia berezia
hartzen baitu. Hortaz, kategorizazioa errealitatea ulertzeko erabiltzen
den bezala, kategorizazioak errealitatea sortzen du. Guk soilik elurra
ikusten dugun lekuan, Inuitet elur mota diferenteak ikusten baitituzte.
Kategorizazio, sailkatze, bereizte horiek ez dira hutsalak askotan,
ez dira neutroak. Ez da aspaldikoa gurean, 'maketo' edo 'casero'
kategorien erabilera. Adibide horiek emanda, azalpenak soberan...
Kategorizazioak sortzen duen beste fenomeno bat, 'gu' eta 'haiek'
bereiztearena da. Kategoria bat (demagun, 'euskaldunak') eraikitzeko,
'ez kategoria' bat ('ez euskaldunak'='erdaldunak') bereiztea
ezinbestekoa baita. Gu ez garen guztiak dira haiek, nahiz eta akaso,
haiek horien barruan, azpimultzo desberdinak egon. Horregatik,
garrantzia berezia hartzen du kategorien eta bereizketa-ardatzen
eraikuntza horrek. Gutartasuna bera eraikitzeko, komunitate, kolektibo
gisa, baina baita, gutartasun horren baitan nortzuk sartzen diren eta
nortzuk ez definitzeko, gutartasun hori zenbateraino zabaltzen den
definitzeko.
Gatozen, bada, gurera. Gatozen, euskaldunberrien kategoriara. Azken boladan errekonozitu, goratu beharrekoa dela entzun dugu. Ta, nago ni, justu desagerrazi, akabatu beharrekoa dela.
Eta uler dadila ez natorrela heldutan euskara ikasteko ahalegina egin
dutenei ezer ukatzera, euren ahalegina zoriondu eta errekonozitu behar
ez denik esatera. Ezta hurrik eman ere! Jende hori guztia
kategorizatzeko, bereizteko, 'euskaldunberri' kategoria erabiltzeaz ari
naiz. Zergatik ez ditugu gutartzen, zergatik ez zuzenean 'euskaldun'
izendatzen?
'Hiztun berrien hizkuntza-identitatea'ren
inguruan hainbaten artean eginiko ikerketaren inguruan Ane Ortegari eta
Estibalitz Amorrorturi entzun diogu, euskaldunberri, euskaldun eta
euskaldun zahar kategoriek legitimazio continumm-a osatzen dutela.
Euskaldunberri gisa euren burua ikusten dutenak izanik, legitimazio
ardatz horretan ahulen, legitimazio txikienarekin ikusten dutenak euren
burua. Are gehiago, kontuan hartzen bada, atzera-bueltarik gabeko
kategoria batean harrapatuta daudela (hemen,
gogoeta osagarriak). Familian euskara jaso ez dutela eta, ezingo dutela
sekula legitimazio handiena sentitu eta euskaldun zahar izan (2
urtetatik euskaraz ikasi arren!). Ondorio gisa, zera zioten: lan
handia egiteke dago oraindik, euren burua benetako euskaldun modura
hartzen ez dutenen artean, auto-pertzepzio hori aldatzea nahi bada.
Beraz, mesede egiten al digu euskaldunberri, euskaldun eta euskaldun
zahar bereizketak? Ez ote litzateke egokiagoa guztiak euskaldunon
multzoan sartzea? Ez ote lieke ba horrek euskara ikasi duten horiei
euskaldun izatea, sentitzea erraztuko?
Hasieran esan bezala, kategoriak eraikuntza sozialak dira, guk sortu
eta edukiz betetzen ditugunak. Eta ikusten denez, ez dira neutroak.
Norbere autopertzepzioan, legitimazio sentimenduan... eragin dezakete.
Maketo kategoriaren erabilera aspalditik ezabatzen aritu gara geure
hiztegietatik, etorri berriei lekua egiteko. Egin dezagun urrats bat
gehiago eta joan gaitezen euskaldunberritik euskaldun herrira.
Aspalditik ez dut sarrerarik idatzi, eta bazen garaia gauza batzuk, batez ere, batzordeetatik ateratakoak, bertan komentatzeko. Beraz, hemen dituzue horietako batzuk:
Aurkeztu
Gaztelaniaren eraginez, behin baino gehiagotan entzuten eta irakurtzen dira honelako esaldiak: "ez dakit nork aurkezten ditu gaixotasun hauek" aurkeztu aditza esaldi horretan behar dugu? Badago arazorik esaldi hau ulertzeko? "ez dakit nork gaixotasun hauek ditu". Batzuetan, formalegiak izan nahi dugu, edo sinpleegiak izateko beldurragatik hornitzen dugu diskurtsoa, testua, edo dena delakoa, behar ez diren hitzekin, eta, horiek, lagundu beharrean, ilundu baino ez dute egiten.
Reconocer
Askotan itzuli behar dugu termino hori txostenetan (se le reconoció un grado 3...), Horrelakoak adierazteko gomendatzen den terminoa aitortu da, adibidez, III. gradua aitortu zitzaion 88 punturekin. Beste kasu batzuetan lortu aditza ere ikusi dut, nik ez dut uste oso egokia denik, hau da, ez dut uste lorpenik dagoenik kasu horretan; lortu gehiago ikusten dut ospatzen diren gauzekin.
Empeorar / mejorar
Hauek askotan erabiltzen dira gaixoaren osasun egoerari buruz hitz egiten denean, eta gehien erabiltzen direnak hauek dira: osasuna txarrera / hobera joan da. Ondo dago, baina ez ahaztu forma hau: osasunak txarrera / hobera egin du Grado 3, gradu 3 / III. gradua
Horiek aldatzen hasi gara, zorionak egiten ari zareten ahaleginagatik. Bizkaia.eus orrian begiratuta, horrela agertzeen da, euskaraz eta gaztelaniaz:
Euskaraz: I. gradua, II. gradua, III. gradua (lehenengo, bigarren eta hirugarren)
Gaztelaniaz: grado I, grado II, grado III
Beraz, hona ekarriko dugu berriro goian erabilitako adibidea: III. gradua aitortu zitzaion 88 punturekin
Susperraldia / errehabilitazaioa
Bi hiz hauek azken batzordean agertu ziren, eta hurbilekoak izan arren, uste dut desberdinak direla.
Susperraldia convalecencia adierazteko erabili beharko genuke.
Rehaiblitación terminorako, Euskaltermek hitz batzuk ematen baditu ere (birgaitu, bizkortu,...) argiena uste dut errehabilitazio hitza dela.
Gaurkoz, hauek komentatu nahi nituen; gehiago izango dira, eta jarriko ditut hemen. Ez ahaztu edozein zalantza argitu nahi baduzue niregana jo ahal duzuela, lasai-lasai.
Ondo segi.
2016/02/17
Egun on, denoi:
Aspaldiko partez ez dut ezer eskegi hemen, barkatu. Gaur, azken batzrodeetan agertutako zalantza batzuk komentatuko ditut. Batzuk gertatzen dira gaztelaniatik zuzenean itzultzen dugulako, eta bestelakoak ere badaude.
Desberdinak
Gutxi gorabehera esaldia honakoa izan zen: "ekitaldi desberdinetarako laguntza behar du" Beltzitutako hitza ez da komentatu beharreko bakarra, baina bai da askotan egiten dugun akatsa, eta ez termino honekin bakarrik. Gaztelaniaz erabiltzen da "distintas, diferentes", baina euskaraz, erabili behar dira honako hitzak: "batzuk, gutxi, asko, zenbait, hainbat..."
Bestalde, esaldi horretan "ekitaldi" erabili zen, eta ez da termino egokia "jarduera" erabili behar da "actividad" adierazteko; "tarea" esan nahi dugunean, berriz, "zeregin" erabiliko dugu.
Gainditu / onartu
"epaitegiak gainditu ditu neurriak". Egia da "gainditu" aprobar dela, baina "superar" zentzuarekin; beraz, azterketak, probak, eta horrelako kasuetarako utzi beharko genuke. Legeen esparruan, "onartu" aditza erabiliko dugu, oro har. Bestelakoak ere, badaude, baina agertu ahala komentatuko ditugu.
Urteak eta zenbakiak
2007an esateko orduan, hauxe entzun nuen: bi mila zazpian. Gogoratu ehunenak (centena) agertzen ez badira ETA jarri behar dugula, Beste gauza bat da 1999an esan nahi badugu, orduan honelaxe esango dugu: mila bederatziehuen ETA laurogeita hemeretzian. Beraz, ETA jarri behar da urteak esaten ditugunean.
Zertaz
Kasu hau, edo instrumentala deitutakoa, behin baino gehiagotan ez dugu ondo erabiltzen; pentsatzen dugu, agian zerTAZ hori buruan dugula, beti dela -TAZ. Kasu honek singularrean -AZ, pluralean -EZ eta mugagabean -(e)Z egiten du. -TAZ bakarrik erabiltzen da izenordainak (prononbreak) egiten ditugunean; nitaz, hitaz, hartaz, gutaz, zutaz, zuetaz, haietaz. Beste kasu batzuetan biak erabil daitezke: horrez gain / horretaz gain, eta horrelakoak.
Hemorragia
"Hemorragia" euskaraz, "odoljarioa" da.
"Odoluste" atera genuen batzordean, baina hori "desangrado" da, hau da odolik gabe geratzea. Aditza, "odolustu" da, "desangrar(se)"
Hau zen gaur komentatu nahi nizuen guztia. Ez ahaztu euskararekin erlazionatutako edozein zalantza argitzeko, edo hitz teknikoak jakiteko, nigana jo dezakezuela arazorik gabe.
Datorren astean, azterketak direla eta, ez naiz hemen egongo, asteleheneko lehenengo orduetan izan ezik. Aurkeztuko zaretenontzat gomendio asko eman daitezke, baina uste dut garrantzitsuena dela ez saiatzea egiten ondo menperatzen ez duzuena.
Beste alde batetik, artikulu hau utzi nahi dizuet, denborarik eta gogorik baduzue, irakur dezazuen; orain dela 12 urte idatzi bazen ere, uste dut egokia dela irakurtzeko eta horren gainean hausnartzeko. Legazpiko Udalean egindako esperientzia baten gainekoa da, eta Kike Amonarrizek idatzi zuen. Ea interesgarria iruditzeen zaizuen.
Goiko galdera horiek berak egin zizkion bere buruari Legazpiko Udaleko
Euskara Batzordeak, eta erantzunak jaso nahian, hitzaldi-hausnarketa antolatu
zuen, bertaratu nahi zuten udal langileekin, artikulua sinatzen duen honen
laguntzaz. Inma Urzelai euskara teknikariaren ustez, "langilea motibatuta
dagoenean gusturago ematen ditu eman beharreko aurrerapausoak, motibaziorik ez
dagoenean langileak zama bat bezala hartzen du betidanik gaztelaniaz egin duena
orain euskaraz egin beharra. Horregatik erabaki genuen æEuskara erabiltzeko arrazoiakÆ
izeneko hitzaldi-solasaldia eskaintzea langileei". Emaitzak interesgarriak
izan ziren eta galdekizun bati anonimoki emandako erantzunekin osatu ziren.
Hitzaldiaren beste helburuen artean, udal langileen euskararekiko
motibazioa testatzea eta indartzea zen: Euskara Planarekiko adostasun maila
neurtu, beren jarrera ezagutu, informazio maila eta beharrak, kezkak eta
proposamenak... "Guk oso positiboki baloratu dugu saio hori -esan digu
Inma Urzelaik-, bertan parte hartu duten langileetatik askok orain beste modu
batera ikusten dute Euskara Plana. Badakigu motibazioa lantzearena ezin dugula
horretan bukatutzat eman, beroaldiaren ondoren beti baitator giroa epeltzea,
baina motibazioa landu berri dugun honetan erabilera ere lantzeko ordua iritsi
delakoan gaude".
AHALEGINAK MEREZI DU
Legazpiko udal langileek garbi daukate, euskalduntze prozesuari dagokionez,
beren egoera "pribilegiatua" dela eta herriko beste sektoreen aurrean
erantzukizun berezia dutela. Alegia, udal administrazioa euskalduntzeko egin
diren ahaleginak egin eta gero, esparru horretan ez bada "irabazten",
eta eredu arrakastatsu bat sortzen, zaila izango dela beste inon horrelakorik
lortzea.
Herritarrek eta herriko beste talde, erakunde eta enpresek ikusten badute
Udalak euskara darabilela, hizkuntzak eta hizkuntza normalizazio prozesuak
prestigioa eta sinesgarritasuna irabazten dute. Eta egoera kontrakoa bada,
desprestigioa eta sinesgarritasun falta. Horregatik guztiagatik, Legazpiko ia
udal langile guztiek aitortzen dute, euskarari dagokionez, Udalak eredu izan
behar duela herritarren aurrean, eta bereziki, datozen belaunaldi berrien
aurrean. Legazpiko udal langile guztiak gainera bat datoz: Udalean euskararen
kontrako langilerik ez dago, baina lanean eta lankideekin denboraren erdia
baino gehiago euskaraz egiten dutenak gutxiengoa dira (6tik 1 inguru). Ia
denak, euskara gehiago erabiltzearen alde daude. Oso gutxi dira euskararen
gaiarekin "presionatuegiak" edo gaia azaltzen denean deseroso
sentitzen direnak (garrantzitsua da hala ere, multzo honen kezkak zeintzuk
diren ezagutu eta erantzun egokiak lantzea). Baina asko dira euskara erabil
dezaketen egoeratan, erdaraz egiten dutenak, nahiz eta denek aitortu
beraiengatik balitz, euskara gehiago egingo luketela.
Lehen begiratuan, badirudi baieztapen horiek kontraesanean daudela, baina
beste udal askotako egoerak ezagututa, esan genezake egoera hau dela ohikoa.
Eta ez udaletan bakarrik; baita beste esparruetan ere.
OHITURA
Eta orduan zergatik egiten dute erdaraz beraien artean? Joera horren atzean
zer dagoen galdetuz gero, lehen erantzuna "ohitura" izan ohi da.
Baina zer dago "ohitura" hitzaren azpian? Legazpiko udal langileen
ustez erdaraz egiteko ohituraren atzean faktore nagusi hauek daude: gaitasun
falta, inertzia, giro erdaltzalea eta kontzientzia falta. Euskaraz egitera
bultzatzen duten faktore motibatzaileak berriz: giroa, langile edo herritar
euskaldunekiko harremana, norberaren gaitasuna, Euskara Zerbitzuaren lana,
agintari batzuen bultzada, jendeari zerbitzu ona emateko borondatea eta
erakundearen erreferentzialtasuna.
Hizkuntza ohituretan aldaketa gertatzeko ezinbestekoa da euskara ongi
menperatzea eta inguruan euskaldun dentsitate altua izatea. Baina hori ez da
nahikoa. Alderdi psikolinguistikoak ere landu behar dira, hausnarketa hauetan
azaldu denez: beldurrak gainditu, ahozko harremanetan inertzia puskatu eta
dauden oztopoak identifikatu. Badira lotsa sentitzen dutenak, badira harremanak
beti erdaraz izan eta euskararako jauzia emateko arazoa dutenak, badira... era
askotako mugak.
Nolabait esateko hizkuntza "dibortzioa" planteatu behar da.
Pertsona batekin beti erdaraz egin badugu, hizkuntza aldaketa
"dibortzio" moduko bat da. Pertsona "erdaldun" horrekiko
harremana eten behar dugu eta euskarazko harremanen gaineko itun berri bat
eraiki.
ONDORIO BATZUK
Legazpiko udal langileen artean euskararen aldeko motibazio maila altua
somatu da, baina oztopo zehatzak ere hor daude. Urrats berriak eman ditzaten
mekanismoak asmatzea da erronka, eta horretarako ezinbestekoa da gai honetaz
beraiekin hausnartzea, banaka eta taldeka. Legazpin jada hasiak dira lanean
Inmak adierazi digunez: "Laster æMintza-saioakÆ martxan jarriko ditugu.
Jauzi hori egiteko prest dauden langileak astero ordu betez elkartzea eta
elkarrekin euskaraz hitz egitea da helburua. Saio horiekin hainbat lankideren
arteko harremanetako hizkuntza aldatzea espero dugu".
Euskara maila lortzea eta erabilera planak taxutzea ezinbestekoa da, baina
horiekin batera langileen arteko harremanetan (ahoz nahiz idatziz) egon daitezkeen
oztopo psikosoziolinguistikoak azaleratu behar dira. Horretarako, harreman
zuzena behar da langileekin, oztopoak zehatz-mehatz ager ditzaten eta oztopo
horiek gainditzeko soluziobide pertsonalizatuak aurki eta ados daitezen
Berriro nator aste honetako Batzordean euskararekin izandako zailtasunak, eta gorabeherak azaltzera. Aurkeztutako 6 kasuetatik, gehienak, 4, euskaraz ahoz zein idatziz aurkeztu dira. Beste biak, ahoz, euskaraz aurkeztu dira, gaztelaniaz idatzita egon arren, zorionak. Aurreko sarrera batzuetan ere, komentatu dut, nire ustez, errazagoa dela euskaraz idatzita dagoena ahoz azaltzea, bestela, esfortzu handagoa dakar bat-bateko itzulpen horrek.
Bestalde, badakit lanpetuta zabiltzatela, eta euskara idazteak lan handiagoa eta denbora dakarrela, baina nik animatu nahi zaituztet ohitura hori alda dezazuen. Horretarako, eta jakinda ez dela nahikoa hutsuneak adieraztea, konponbide pare bat eskainiko dizuet berriro: alde batetik, zuek idatzi ahal duzue eta niri bidali gainbegiratzeko, eta beste alde batetik, ni neu joan ahal naiz zuen lekura idatzen duzuenean sortzen zaizkizuen zalantzak eta zailtasunak konpontzeko. Anima zaitezte!!!
Bukatzeko, beti bezala txostenetan agertutako termino batzuk aipatuko ditut, inoiz zalantzarik baduzue blogan begiratzeko.
ACFA: FABA (Fibrilazio Aurikularra eragindako Bihotz-Arritmia)
Trastorno mixto de la personalidad: nortasunaren nahasmendu mistoa
Ohikotasunera itzuli gara, eta atzoko batzordean bertan izan nintzen. Ikasturte hasieratik hona, aldaketa nabarmena gertatzen ari da batzordeetako txostenei dagokienez; gehienak euskaraz (oraingoan 8tik 6).
Baina geure buruari beti hobetzea eskatu behar diogunez, gauza pare bat komentatu nahi dizuet: euskarazko eta gaztelaniazko plantilak egonda, zergatik ez duzue euskarazkoa erabiltzen? Bestetik, gomendio moduan, euskaraz egiten dituzuen guztiak, zergatik ez dizkidazue niri bidaltzen begiratzeko? Ez kezkatu nigatik, gustura egiten dut eta.
Aldaketa guztiak bezala, apurka-apurka egin behar dira, Ez baduzue inoiz entzun 21 eguneko teoria, hemen duzue esteka bat (pilo bat dago interneten) horren gainean.
Gaurko batzordean txosten guztiak, ahoz, euskaraz azaldu badira ere, idatziz, ez da hori gertatu: esan ahal da erdiak euskaraz idatzita egon direla, eta beste erdiak, berriz, gaztelaniaz.
Lehenengo eta behin, zoriondu behar zaituztet, ondo aritu zaretelako euskarazko azalpenak ematen. Hala ere, eta aurreko sarrera batean aipatu nuen bezala, nahiko zail egiten da gaztelaniaz idatzitako txosten bat euskaraz azaltzea.
Hori konpontzeko, aukera batzuk daude: orain arte batzuek bidaltzen dizkidazue gainbegiratzeko eta zuzentzeko, hori litzateke bat, eta segi horrela; baina beste aukera bat ere eskaini nahi dizuet: ondo baderitzozue, txostena egin behar duzuenean, deitu ahal didazue, eta ni zuen lekura joango nintzateke; horrela, bion artean egingo genuke euskaraz. Ez da ostiral beltza, baina uste dut eskaintza ona dela.
Bestalde, hauexek dira gaur sortu diren zalantzak
factores de riesgo: arrisku faktoreak
convivenciako arazoak: elkarbizitza(ko) arazoak
aislamiento grave: bakartze larria
imposición a plazo: eperako ezarpena
mejorar: hobera egin (du)
empeorar: txarrera/okerrera egin (du)
decremento de capital: kapitalaren gutxitzea (justifikatu gabeko kapital-gutxitzea)
Badakit lanean ezin direla youtube eta beste leku batzuetako bideoak ikusi; baina interesgarriak iruditu zaizkit eta hemen dituzue batzuk, etxeko ordenagailutik ikusteko.
Horretaz aparte, urtero bezala, jai-zubi luze honetan, hemendik geratuz gero, ez ahaztu Durangoko Azoka dagoela. Aurten, Iurretan eta Abadiñon aparkatzeko aukera dago, eta lanzadera jarriko dute dohainik azokara joateko. Bide batez, joaten zaretenok, aprobetxatu Durangoko alde zaharra ikusteko, oso interesgarria da eta. (ez bakarrik poteoagatik)
Bihar izango da Euskararen Nazioarteko Eguna. Ospatzeko baino, uste dut hausnartzeko eguna izan behar dela, beste "ospakizun" batzuekin gertatzen den moduan (Emakumeenganako indarkeriaren aurkako eguna, kasu).
Egun horren harira, kartel batzuk daude jarrita atalean "Euskarak, aurten, 366 izango ditu, hau suertea!" leloarekin. Kondena bat baino, suertea da egun bat gehiago izatea hainbat gauzatarako, eta horien barruan euskaraz hitz egin, idatzi, entzun, gozatzeko suertea daukagu.
Bukatzeko, bakarrik esan nahi dut, ez dadila biharko eguna Gabon zaharreko asmo onak bezalakoa; hobe da Gabon zaharrean erretzea, eta urte osoan zehar ez erretzea, ezta?
Gaurko batzordean hainbat kasu egon dira, eta horren ondorioz, hainbat termino sortu dira zalantzagarriak; jarriko ditudan batzuk astean zehar aztertutako txostenetan agertutakoak dira, eta besteak, gaur bertan jasotakoak:
Síndrome de inmovilización crónica: Immobilizazio kronikoaren sindromea
Rigidez: zurruntasuna
Soporte social: gizarte euskarria
Alzheimer de inicio tardío: Hasiera berantiarreko alzheimerra
tutelada: tutoretzapean
Habitabilidad: bizigarritasuna
Obesidad morbida: obesitate larria/morbidoa
Cirrosis hepática: gibeleko zirrosia
VIH: GIB
Disfasia de tipo mixto: tipo mistoko disfasia
Labilidad emocional: labilitate emozionala
Bestalde, gogorarazi nahi dizuet blogak baduela bilatzailea. Pantailaren goiko aldean, ezkerraldean, hutsunea duzue, agian agertutako terminoak eta laburdurak bilatzeko. Honekin ez dut esan nahi niri ez galdetzeko, pena litzateke niretzat, izan ere, asko ikasten ari naiz zuekin.
Askotan entzun dugu, eta egin ere komentario hau: "jo, euskaldunek diru kontuez hitz egiteko beti jotzen dute gaztelaniara". Errealitate horren atzean hainbat gauza izkuta daitezke: entzuleak, euskaldun berria bada, ulertuko dio ondo zer esan nahi duen hain garrantzitsua den diruaz ari denean? Beldurra librea da, eta ulergarria litzateke kasu horretan. Baina beste kasu honetan ulergaitzago egiten zaigu: biak, euskaldunak izanik, gaztelaniaz ariten dira diruaren gainean.
Bigarren kasu horretan, berriz, pentsatu ahal da horren atzean prestigio eza dagoela, dena delakoagatik: eskolan gaztelaniaz ikasi zutelako, ziurtasun handiagoa sentitzen dutelako entzuleak ondo ulertuko ote dien, edo...hainbat izan daitezke euren hizkuntzarekiko prestigio eza horren atzean dauden arrazoiak, eta ez da sarrera honen helburua psikolinguistikaz aritzea.
Hizkuntza batek prestigiatzen dugu, gure bizitzaren esparru guztietan erabiltzen dugunean, hau da, euskara ez litzateke izan beharko umeekin eta txakurrekin komunikatzeko tresna, baizik eta era natural eta normalizatuan, inolako kutsu politikorik gabe denon artean eta esparru guztietan komunikatzeko tresna.
Hala eta guztiz ere, eta bukatzeko, ez da blog honen helburua bertan gaudenon bizitzako esparru guztietan dituzten hizkuntza ohiturak aztertzea, bai, ordea, lanari dagozkienak. Horrexegatik, animatzen zaituztet, euskarari prestigioa ematera lanean erabiliz; bai laneko agiriak, txostenak, etab. idazten dituzuenean, bai ordenagailuaren konfigurazioan, bai mintzamen mailan ere. Ez da erraza, eta badakit, neuri ere kostatu zitzaidalako, baina beste erronka batzuk bezala erakargarria delakoan nago.
1.- Asko kostatu zaizu ulertzea?
